Uit je bubbel treden

breda-in-dialoogIn Nederland is het deze week de week van de dialoog. Inwoners van vele steden hebben hun stadsgenoten kunnen ontmoeten aan één of meerdere ‘dialoogtafels’ in hun stad. Ik word daar er al jaren door een collega voor uitgenodigd en ik vond dat ik dit jaar maar eens een keer mee moest doen. Vooral om kennis te nemen van wat bij zo’n dialoogtafel gebeurt.

Ik had me, dacht ik, ingeschreven voor een dialoogtafel bij het Mondiaal Centrum Breda (waar ik wel iets mee heb) om 09.45. Maar ik ontdekte dat ik – door onoplettendheid – op die om 19.45 had ingeschreven. Deze was georganiseerd door het Humanistisch Verbond (voor mij totaal onbekend). Ik heb me vervloekt om mijn onoplettendheid en ik sprong vanavond mopperend op de fiets. Met een stel onbekenden in discussie gaan over een vage thema als ‘verbinding’ (zonder agenda of enige voorbereidende materiaal) leek me nu niet bepaald mijn ideale vrijdagavond. Enfin, afzeggen zou ook lullig zijn geweest.

Tot mijn verrassing is mijn vrijdagavond heel boeiend en leerzaam geweest!  Nu snap ik pas hoe waardevol en leerzaam deze dialoogtafels zijn. Het feit dat de dialoogtafels (o.a.) in Breda plaatsvinden, dat stadsgenoten aan tafel zitten en dat de dialoogtafel door een bepaald organisatie wordt georganiseerd doet er eigenlijk niet toe. Wat er wel toe doet is dat je aan een dialoogtafel perspectieven hoort van mensen die je anders niet zou tegenkomen.

Toevallig las ik vanochtend een artikel in Vrij Nederland over socioloog Arlie Hochschild. Zij verliet haar linkse, kosmopolitische ‘bubbel’ en trok vijf jaar op met haar rechtse, conservatieve landgenoten in het arme Louisiana. Ze begrijpt hen niet alleen beter, maar ze heeft onverwachts zelfs sympathie voor gekregen.

Uit je ‘bubbel’ treden is volgens mij de essentie van deze dialoogtafels. Daar ben je eenmaal niet in gesprek met je familie, je zelfgekozen vrienden of je vertrouwde collega’s. Je luistert naar de beleving van andere mensen die je mogelijk niet als vriend of collega zou willen hebben. Die wellicht andere ervaringen en opvattingen hebben dan jij.  Iedereen deelt – op basis van zijn/haar levenservaring en opvattingen – iets over het thema. Het gaat er niet om anderen te overtuigen of gelijk te krijgen maar gewoon om te luisteren en te leren. Om met elkaar in contact te komen. Om samen te kijken naar de overeenkomsten en verschillen zonder daar een oordeel over te vellen.

We moeten de begrippen ‘anders zijn’ en ‘verschillen’ natuurlijk relativeren. De deelnemers aan deze dialoogtafel waren allemaal blanken en maatschappelijk betrokken. De leeftijdsgroep was (met een paar twintigers/dertigers als uitzondering) overwegend 40-60 jaar. Wellicht was de samenstelling van de dialoogtafels bij o.a. het  Mondiaal Centrum meer divers. Ondanks de demografische homogeniteit van de deelnemers waren de verschillen tussen de persoonlijk ‘levensverhalen’ voldoende divers om verschillende perspectieven naar voren te laten komen.

In 2 uur hebben we samen 4 stappen doorlopen:
1. Kennismaken: wie ben je, wat brengt je hier?
2. Ervaringen delen: welke persoonlijke ervaringen wil je delen m.b.t. het thema?
3. Dromen: hoe ziet jouw ideale toekomstbeeld uit m.b.t het thema?
4. Doen: hoe ga je zelf bijdragen aan het verwezenlijken van jouw droom?

Vooral stap 2, ervaringen delen, is leerzaam geweest. Hierbij kwamen o.a. aan de orde:

  • het verschil tussen ‘in contact komen’ en ‘in verbinding komen’
  • omgaan met verschillen in normen en waarden (bijvoorbeeld met mensen die zich wat jou betreft ‘asociaal’ gedragen)
  • Onderscheid maken tussen de persoon en het gedrag dat die vertoont
  • De angst om contact/verbinding te maken met ‘anderen’
    • Intuïtieve, gegronde  en terechte angst
    • Angst die ingegeven is door vooroordelen en (onterechte) overtuigingen
    • Omgaan met je angst m.b.t. in contact/verbinding komen
  • Het hoofd en het hart als bronnen voor verbinding
  • Voorwaarden (in jezelf) om met anderen in verbinding te komen

Als ik dit nu nalees vind ik het verbluffend dat willekeurige ‘vreemden’ in 2 uur tijd zulke persoonlijke en diepgaande ervaringen en aspiraties met elkaar delen. Iedereen is er rijker van geworden. Iedereen neemt iets mee die hem/haar verder helpt.

Wat ik niet had verwacht maar toch is gebeurd is dat ik – door het gesprek met anderen over ‘wezenlijke dingen’ – waarden, levensovertuigingen en ervaringen in mezelf weer te boven haalde die ik (te) lang vergeten was. Ik neem aan dat dit ook bij de andere deelnemers gebeurde. De dialoogtafels halen dan denk ik het beste uit de deelnemers en ze maken de deelnemers daar bewuster van.  Je leert jezelf (weer) beter kennen.

Het is heel confronterend dat ik vanavond op de fiets stapte met de (niet op enige ervaring gebaseerde) overtuiging ‘dit wordt niets, zonde van mijn vrijdagavond’ en dat mijn ervaring het tegendeel bewees. Ik hoefde alleen daarvoor open te staan. M.b.t het thema ‘verbinding’ geldt denk ik hetzelfde. Er zullen altijd goede redenen zijn die je weerhoudt in contact/verbinding te komen met mensen die je niet kent en die ‘anders’ zijn. Als je eenmaal over de drempel stapt, kan het wel lonend zijn.

Advertisements

Dakloos (en onzichtbaar)

9641654949_2b1f66f3e0_b
Foto: Ed Yourdon (https://www.flickr.com/photos/yourdon)

 

Ik ben gelukkig nooit dakloos geweest. Maar een paar weken geleden kreeg ik rondleiding door de stad door een jongeman die jarenlang op straat heeft geleefd. Het was een één-op- één rondleiding en mijn gids liet me onderweg een aantal plekken zien waar hij in die jaren heeft geslapen. Onder het wandelen spraken we over zijn leven en over zijn ervaringen als dakloze. Over de extra moeite die vele daklozen moeten doen om aan eten, een goede slaapplek en gezondheidszorg te komen. We spraken ook over de ‘onzichtbaarheid’ van daklozen voor vele ‘gewone’ inwoners.  Als we daklozen in de buurt tegenkomen dan zijn we er bang voor of we vinden dat ‘iemand’ daar iets aan moet doen. We lopen met een bocht om ze heen of we negeren ze. We maken er zelden contact mee. Maar er zijn ook uitzonderingen. Mijn gids vertelde me over de mensen die wel een praatje met hem maakten, die hem ‘s ochtends een warm kopje koffie gaven en af en toe een broodje of warme maaltijd meebrachten.

Mijn gids gaf toe dat alcohol- en drugsverslaving een probleem is dat meer voorkomt onder daklozen dan gemiddeld. Ook hij is aan drugs verslaafd geweest. Soms is verslaving een van de oorzaken van dakloosheid en soms is het een gevolg daarvan. In beide gevallen is het factor waar organisaties die dakloosheid bestrijden rekening mee houden.

Het gaat inmiddels goed met mijn gids. Hij is al jaren ‘clean’ van drugs, hij heeft nu een vaste woonplek en hij heeft vakdiploma’s behaald die hem goed uitzicht bieden op betaald werk. Hij doet vrijwilligerswerk bij organisaties die daklozen helpen en hij geeft regelmatige rondleidingen aan groepen studenten, sociaal werkers, organisaties en overige geïnteresseerden zoals ik.  Op basis van zijn eigen ervaring, vertelt hij ook op scholen over de gevaren en de nadelige gevolgen van drugsgebruik.

Het waren niet zo zeer de feiten die mijn gids vertelde die het meest indruk op me maakte maar de positieve veranderingen die hij in zijn leven heeft gemaakt. Van een aan drugs verslaafde, dakloze en negatief-ingestelde jongen naar een verantwoordelijke, optimistische en gemotiveerde jonge man. Toen ik hem vroeg hoe dat is gebeurd, vertelde hij dat hij op een gegeven moment voor zichzelf de knop heeft omgezet. Hij besefte dat hij in een vicieuze cirkel van negativiteit gevangen zat. Hij ging zich meer richten op de positieve dingen in zijn leven en haalde daar inspiratie en steun uit. Uit de mensen die wel vriendelijke waren en hem als persoon zagen en niet als een probleem. Hij greep de kansen aan om iets terug te geven en niet alleen te nemen. Inmiddels heeft hij een goede, positief ingestelde vriendenkring opgebouwd. Hij doet zinvolle werk dat ook gewaardeerd wordt. Ik heb geen twijfel dat het goed met hem blijft gaan.

Uit nieuwsgierigheid, ben ik daarna op zoek gegaan naar informatie over hoe steden omgaan met daklozen. Wat het beleid is, wie wat doet en welke voortgang ze daarbij maken. Meer hierover in een volgende blog.